Web sitesi için KVKK uyumu iki ayrı metinle başlar: aydınlatma metni ve gerekiyorsa açık rıza metni. Aydınlatma, veri toplanan her durumda yapılır. Açık rıza ise ancak başka bir hukuki sebep yoksa istenir. Aşağıda ikisinin farkını, Kurul'un 2026 tarihli ilke kararını ve formdaki onay kutusu düzenini anlatıyoruz. VERBİS, ajans ile hosting firmasının rolü, yurt dışı aktarım, saklama süresi ve başvuru hakkı da var. (Hukuki tavsiye vermiyoruz; teknik uygulamayı anlatıyoruz.)
Aydınlatma metni ile açık rıza arasındaki fark nedir?
Aydınlatma metni, kişisel verinin kim tarafından, hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlendiğini anlatan bildirimdir. Açık rıza ise kişinin belirli bir işleme kendi isteğiyle verdiği onaydır. Biri bilgi verir, öteki izin ister.
Ayrımın dayanağı, 10 Mart 2018'de yayımlanan Aydınlatma Yükümlülüğü Tebliği'dir. Tebliğe göre aydınlatma, işleme hangi hukuki sebebe dayanırsa dayansın her durumda yapılır. Kişinin talebine bağlı değildir ve yapıldığını ispat etmek veri sorumlusuna düşer. İşleme açık rızaya dayanıyorsa aydınlatma ile rıza alma ayrı ayrı yürütülür.
Kanun açık rızayı üç unsurla tanımlar. Belirli bir konuya ilişkin olmalı, bilgilendirmeye dayanmalı ve özgür iradeyle açıklanmalıdır. "Her türlü veri işleme faaliyeti" gibi genel bir onayı Kurum battaniye rıza sayar ve geçersiz kabul eder. Verilen rıza her zaman geri alınabilir; geri alma ileriye dönük sonuç doğurur.
Açık rıza hangi durumda gerekir?
Açık rıza, Kanun'un 5. maddesindeki diğer şartlardan hiçbiri yoksa gerekir. Sözleşmenin kurulması, hukuki yükümlülük ve meşru menfaat bu şartlardandır. Hangi şarta dayanılacağı hukuki bir karardır; bu kararı hukukçunuzla verin.
Kendi aydınlatma metnimizde teklif ve hizmet süreçlerini sözleşmenin kurulması şartına dayandırdık. Pazarlama çerezlerini ve Meta ile reklam ölçümünü ise açık rızaya bağladık. Ayrım, her veri akışı için ayrı ayrı yapılır.
Başka bir şart varken ayrıca açık rıza istemek de hatadır. Kurul, 2018'de yayımlanan bir karar özetinde bunu ilgili kişiyi yanıltmak olarak değerlendirdi. Aynı kararda hizmeti açık rızaya bağlamanın rızayı sakatlayacağı da yazıyor.
Kurul'un 2026/347 sayılı ilke kararı neyi değiştirdi?
Kurul, 18 Şubat 2026 tarihli ve 2026/347 sayılı ilke kararıyla iki metnin ayrı düzenlenmesini istedi. Karar, 24 Mart 2026 tarihli ve 33203 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Kurum, iç içe geçmiş metinleri şikâyetlerde en sık gördüğü aykırılıklardan biri sayıyor.
Kararın maddeleri bir site formuna şöyle yansır:
- Açık rızaya dayanan işlemede iki metin, farklı başlıklar altında ayrı metinler olarak yazılır.
- Aynı sayfadaysalar alt alta durur ve her biri için ayrı beyan alınır.
- Başka bir şarta dayanan işlemede yalnızca aydınlatma yapılır; açık rıza metni sunulmaz.
- Aydınlatma metni için onay istenmez, yalnızca okunduğuna dair geri bildirim alınır.
- Başka bir şirketin metni birebir kopyalanmaz; metin veri sorumlusunun kendi faaliyetine göre yazılır.
- Uzun metinden kaçınılır; Kanun'un 11. maddesi tamamen aktarılmak yerine adıyla anılabilir.
Kararın yanıltıcı ifade örneği de öğretici. Yurt dışına aktarım yokken varmış izlenimi veren cümle de hatalı sayılıyor. Kurul, bu maddelere uyulmazsa Kanun'un 18. maddesine göre işlem yapılacağını duyurdu.
Bir web sitesinde hangi veri akışları vardır?
Metni yazmadan önce sitenin topladığı her veriyi ve gittiği yeri çıkarmak gerekir. Hukuk odaklı anlatımlar bu adımı çoğu zaman atlar. Oysa metnin doğruluğu, sitenin teknik haritasına bağlıdır.
| Veri akışı | Toplanan veri | Gittiği yer |
|---|---|---|
| Teklif ve iletişim formu | Ad, telefon, e-posta, mesaj | Sunucu, veritabanı, bildirim e-postası |
| Üyelik | Ad, e-posta, oturum kayıtları | Sunucu ve veritabanı |
| Sunucu kayıtları | IP adresi, açılan sayfa, zaman | Sunucu ve önündeki içerik dağıtım ağı |
| Sohbet aracı | Mesaj içeriği, ad, e-posta | Aracın sağlayıcısı |
| Analitik araç | Çerez kimliği, sayfa, cihaz | Aracın sağlayıcısı, çoğu zaman yurt dışı |
| Meta Pixel | Çerez kimliği, sayfa, form olayı | Meta, yurt dışı |
| WhatsApp düğmesi | Mesajı ziyaretçi kendisi yazar | WhatsApp, ziyaretçinin kendi hesabı |
Tablodaki her satır, metinde bir bölüm demektir. Kendi metnimizi de böyle böldük: teklif formları, site ziyareti, üyelik ve reklam ölçümü ayrı başlıklarda duruyor. Örnek olarak KVKK aydınlatma metni sayfamıza bakabilirsiniz.
Pixel ve analitik araçlarını onaydan önce çalıştırmamak teknik bir iştir. Onaya bağlı kurulumu Meta Pixel kurulum rehberi yazımızda adım adım anlattık.
Aydınlatma metninde neler bulunmalı?
Kanun'un 10. maddesi beş unsur sayar: veri sorumlusunun kimliği, amaç, aktarım, toplama yöntemi ile hukuki sebep ve haklar. Tebliğ bu unsurların nasıl yazılacağını ayrıntılandırır. Aşağıdaki liste ikisini site sahibinin gözüyle birleştiriyor.
- Veri sorumlusunun unvanı, adresi ve iletişim bilgisi; varsa temsilcisi.
- Her veri akışı için belirli bir amaç; ileride doğabilecek başka amaçları ima eden ifade yok.
- Her amacın dayandığı hukuki sebep, 5. ya da 6. maddedeki şartın adıyla.
- Toplama yöntemi: form, sunucunun otomatik kaydı ya da tarayıcıda çalışan araç.
- Alıcı grupları ve aktarım amacı: barındırma firması, e-posta servisi, reklam platformu.
- Yurt dışına aktarım varsa bunun açık bir cümleyle yazılması (biz ülkeyi de yazıyoruz).
- Kanun'un 11. maddesindeki haklar ve başvuru yolu.
Saklama süresi Kanun'un saydığı unsurlar arasında yok. Yine de ziyaretçinin en çok merak ettiği bilgilerden biri; biz metne ekliyoruz.
Sicile kayıtlı veri sorumlusu için bir kural daha var. Tebliğ, aydınlatmada verilen bilgilerin VERBİS'e bildirilen bilgilerle uyumlu olmasını ister. Metin değişince sicil kaydı da gözden geçirilir.
Formda onay kutuları nasıl düzenlenmeli?
Formda iki ayrı iş yapılır: aydınlatma metnine bağlantı verilir, gerekiyorsa ayrı bir açık rıza kutusu konur. İki işlem tek kutuda birleşmez. Açık rıza kutusu boş gelir ve formu göndermenin şartı olmaz.
Bizim önerdiğimiz düzen altı adımdan oluşuyor:
- Gönder düğmesinin üstünde, aydınlatma metnine giden bağlantı ve tek cümlelik bilgi.
- İstenirse "Aydınlatma metnini okudum" geri bildirimi; bu bir onay değil, okunduğunun beyanıdır.
- Açık rıza gereken ayrı bir amaç varsa ayrı başlık altında ayrı bir kutu.
- Bu kutu işaretsiz gelir; ziyaretçi kendisi işaretler.
- Kutu boş kalsa da form gönderilir.
- Sunucu, rızanın verildiği zamanı ve metnin sürümünü kayda yazar.
Önceden işaretli kutu, açık rızanın en bilinen hatasıdır. Kurum, açık rızanın olumlu bir irade beyanı içermesi gerektiğini belirtir. Ziyaretçinin hiç dokunmadığı bir kutu bu beyanı taşımaz.
İkinci hata, açık rıza kutusunu zorunlu alan yapmaktır. Kutu işaretlenmeden form gönderilemiyorsa rıza, hizmetin şartına bağlanmış olur. Altıncı adım ise ispat içindir; rızayı ve aydınlatmayı ispat yükü veri sorumlusundadır.
VERBİS kaydı kimler için zorunlu?
VERBİS, veri sorumlularının kayıt olduğu Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi'dir. Kanun'un 16. maddesi kaydı kural olarak zorunlu tutar, Kurul ise istisna getirebilir. Bugünkü istisna, 4 Eylül 2025 tarihli ve 2025/1572 sayılı Kurul kararından geliyor.
| Durum | Yıllık çalışan | Yıllık mali bilanço toplamı | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Ana faaliyeti özel nitelikli veri değil | 50'den az | 100 milyon Türk lirasından az | Kayıt istisnası |
| Ana faaliyeti özel nitelikli veri | 10'dan az | 10 milyon Türk lirasından az | Kayıt istisnası |
| Koşullardan biri sağlanmıyor | - | - | Diğer istisnalara bakılır, yoksa kayıt gerekir |
İki ölçüt birlikte aranır. Bilanço esasına göre defter tutmayan işletmede ise yalnızca çalışan sayısına bakılır; bunu 2025/2393 sayılı karar netleştirdi.
Sağlık alanındaki siteler ayrıca düşünülmeli. Bir klinikte ana faaliyet sağlık verisi işlemek olabilir ve eşik 10 çalışana iner. Kendi durumunuzu Kurum'un VERBİS belgeleriyle ve hukukçunuzla teyit edin.
Kayıt yükümlülüğü olanlar için bir belge daha zorunludur: kişisel veri saklama ve imha politikası. Silme Yönetmeliği bu politikayı sicile kayıtla yükümlü veri sorumlularından ister.
Ajans ve hosting firması veri sorumlusu mu, veri işleyen mi?
Veri sorumlusu, verinin işleme amaçlarını ve araçlarını belirleyen kişidir; bir sitede bu çoğu zaman site sahibidir. Veri işleyen ise onun verdiği yetkiyle, onun adına veri işleyen kişidir. Ajans ve hosting firması genellikle bu ikinci gruba girer; kesin nitelendirmeyi hukukçunuza sorun.
Kanun'un 12. maddesi, veri başkası tarafından işlendiğinde güvenlik tedbirlerinden ikisini birlikte sorumlu tutar. Site sahibi işi devretse de sorumluluğu devretmiş olmaz.
Sözleşmeye yazılmasını önerdiğimiz maddeler şunlar:
- Hangi verilere, hangi amaçla erişildiği.
- Verinin hangi sunucuda ve hangi ülkede tutulduğu, nasıl yedeklendiği.
- İş bittiğinde verinin silinmesi ya da teslim edilmesi.
- Güvenlik ihlalinde kaç saat içinde haber verileceği.
Aydınlatma metninde bu taraflar alıcı grubu olarak geçer, ör. "sunucu barındırma hizmeti aldığımız teknoloji sağlayıcıları". Bir siteyi web tasarım hizmeti kapsamında yaptırırken bu maddeleri teklif aşamasında konuşmak işi kolaylaştırır.
Sunucu yurt dışındaysa ne değişir?
Yurt dışı aktarım kuralları 7499 sayılı Kanunla değişti; yeni 9. madde 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girdi. Artık açık rıza tek yol değil, kademeli bir düzen var. Kurum'un rehberine göre yurt dışındaki bir bulutta depolama da koşulları sağlanırsa aktarım sayılıyor.
- Yeterlilik kararı: Kurul bir ülke ya da sektör için karar verir. Kurum'un sitesine göre henüz böyle bir belirleme yapılmadı.
- Uygun güvenceler: sitelerde en olası yol Kurul'un ilan ettiği standart sözleşmedir. İmzadan sonra 5 iş günü içinde Kurum'a bildirilir.
- Arızi aktarım: tek seferlik ya da birkaç kez yapılan, süreklilik taşımayan aktarımlar içindir. Açık rıza bu kademededir.
Geçiş dönemi de oldu: eski düzendeki açık rıza yolu 1 Eylül 2024'e kadar yeni düzenle birlikte uygulandı. Her gün veri alan bir sunucunun hangi kademeye dayanacağını hukukçunuzla belirleyin.
Teknik taraf, hangi verinin hangi ülkede durduğunu çıkarmaktır. Kendi sitemiz Hetzner'in Helsinki'deki bir VPS'inde çalışıyor ve önünde Cloudflare var. Aydınlatma metnimizde sunucunun Finlandiya'da olduğunu yazıyoruz. Form bildirimlerinin gittiği e-posta altyapısı da yurt dışında; o da metinde geçiyor. Sunucu seçimini hosting ve VPS seçim rehberi yazımızda ele aldık.
Saklama süresi ve imha nasıl ayarlanır?
İşleme sebebi ortadan kalkan veri silinir, yok edilir ya da anonim hâle getirilir. Kanun'un 4. maddesine göre veri, amaç için gerekli süre kadar tutulur. Teknik karşılığı, her kaydın bir son kullanma tarihi taşımasıdır.
Silme Yönetmeliği iki süre koyar. Saklama ve imha politikası olan veri sorumlusu periyodik imha yapar ve aralık 6 ayı geçemez. Politika yükümlülüğü olmayan ise silme yükümlülüğü doğduktan sonraki 3 ay içinde siler.
İlgili kişi silme isterse ve işleme şartlarının tamamı ortadan kalkmışsa talep en geç 30 gün içinde sonuçlanır. Silme ve anonimleştirme işlemlerinin kaydı en az 3 yıl saklanır.
Kendi metnimizde teklif ve iletişim kayıtları için en çok 2 yıl, ziyaret kayıtları için en çok 12 ay yazıyor. Süreyi koda bağlamak gerekir: kayıtta oluşturulma tarihi tutulur, zamanlanmış bir görev süresi dolanı siler. Yedekler de bu hesaba girer; silinen kayıt eski bir yedekte aylarca durabilir.
Başvuru hakkı sitede nasıl karşılanır?
İlgili kişi, Kanun'un 11. maddesindeki haklarını veri sorumlusuna başvurarak kullanır. Veri sorumlusu başvuruyu en geç 30 gün içinde ve kural olarak ücretsiz sonuçlandırır. Cevap yazılı ya da elektronik ortamda verilir.
Başvuru yollarını Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ sayar. Yazılı başvuru, KEP adresi, güvenli elektronik imza ve mobil imza bunlardandır. Sistemde kayıtlı e-posta adresi ya da başvuru için geliştirilmiş bir uygulama da kullanılabilir.
Kurum, 1 Ekim 2026 tarihli duyurusunda bir noktanın altını çizdi. Telefonla ya da yüz yüze verilen bilgi, başvuruya verilmesi gereken cevap sayılmıyor. Nihai cevap yazılı ya da elektronik ortamda, ret varsa gerekçesiyle bildirilmeli.
Sitedeki karşılığı basit. Metinde başvuru adresi yazılır, gelen başvuru tarihiyle kaydedilir ve 30 günlük süre takvime işlenir. Panelinde CRM olan işletmede başvuruları ayrı bir kayıt türü olarak tutmak takibi kolaylaştırır.
Yayından önce hangi maddeler kontrol edilmeli?
Aşağıdaki on madde, bir sitenin KVKK tarafını teknik olarak gözden geçirmeye yeter. Her maddenin hukuki değerlendirmesi ayrıca yapılır.
- Sitedeki bütün veri akışları bir tabloda listelendi.
- Her akışın amacı ve hukuki sebebi yazıldı.
- Aydınlatma metni sitenin kendi akışlarına göre yazıldı, kopya değil.
- Aydınlatma ve açık rıza ayrı başlıklarda, ayrı beyanlarla duruyor.
- Açık rıza kutuları boş geliyor ve formun şartı değil.
- Reklam ve analitik araçları onaydan önce yüklenmiyor.
- Sunucu, e-posta ve araç sağlayıcılarının ülkesi biliniyor.
- Ajans ve hosting firmasıyla veri işleme maddeleri yazılı.
- Kayıtların saklama süresi kodda tanımlı, yedekler dahil.
- Başvuru adresi metinde var, 30 günlük süre takip ediliyor.
Liste bir kez işaretlenip rafa kalkmaz. Tebliğ, işleme amacı değiştiğinde aydınlatmanın yeniden yapılmasını ister. Siteye yeni bir form ya da araç eklendiğinde ilk iş metni güncellemektir.
Sıkça sorulan sorular
- Aydınlatma metni ile açık rıza metni tek belge olabilir mi?
- Olamaz. Kurul'un 2026/347 sayılı ilke kararı iki metnin farklı başlıklar altında ayrı düzenlenmesini istiyor. Aynı sayfadaysalar alt alta durur ve ayrı beyan alınır.
- Her web sitesinde aydınlatma metni gerekir mi?
- Kişisel veri toplayan her sitede gerekir. İletişim formu ve sunucu kayıtları da kişisel veri toplar. Tebliğ, aydınlatmanın hukuki sebepten bağımsız olarak her durumda yapılmasını ister.
- Formdaki açık rıza kutusu önceden işaretli olabilir mi?
- Olmamalı. Açık rıza olumlu bir irade beyanı ister; kutuyu ziyaretçinin kendisi işaretlemelidir. Kutu işaretlenmese de form gönderilebilmelidir.
- VERBİS kaydı kimler için zorunlu?
- Yıllık çalışanı 50'den az ve bilançosu 100 milyon Türk lirasından az olanlar istisnadır. Ana faaliyeti özel nitelikli veri olanlarda eşikler 10 çalışan ve 10 milyon Türk lirasıdır.
- Sunucum yurt dışındaysa ne yapmalıyım?
- 7499 sayılı Kanunla yeterlilik kararı, uygun güvenceler ve arızi aktarım kademeleri geldi. Hangi kademeye dayanılacağını hukukçunuzla belirleyin. Aktarımı aydınlatma metninde açıkça yazın.
- Siteyi yöneten ajans veri sorumlusu mu?
- Ajans siteyi sizin adınıza yönetiyorsa genellikle veri işleyendir. Veri sorumlusu çoğu zaman site sahibidir. Kesin nitelendirme için hukukçunuza danışın.
- KVKK başvurusuna kaç günde cevap verilmeli?
- En geç 30 gün içinde ve kural olarak ücretsiz. Cevap yazılı ya da elektronik ortamda verilir; telefonla bilgi vermek cevap sayılmaz.
- Başka bir sitenin aydınlatma metnini kopyalayabilir miyim?
- Hayır. İlke kararı başka bir veri sorumlusunun metninin birebir kullanılmamasını istiyor. Metin sitenizin kendi veri akışlarına göre yazılır.
Kaynakça
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu - Mevzuat Bilgi Sistemi — Açık rıza tanımını, işleme şartlarını, 9. maddenin yeni hâlini, 10, 12, 13 ve 16. maddeleri destekler.
- Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ - KVKK — Aydınlatmanın her durumda yapılmasını, ispat yükünü ve açık rızadan ayrı yürütülmesini destekler.
- 2026/347 sayılı İlke Kararına İlişkin Kamuoyu Duyurusu - KVKK — İki metnin ayrı düzenlenmesini, ayrı beyanları ve kopya metin yasağını destekler.
- 2025/1572 sayılı Kurul Kararının Uygulama Esaslarına İlişkin Kamuoyu Duyurusu - KVKK — VERBİS istisnasındaki çalışan ve bilanço eşiklerini ve 2025/2393 sayılı kararı destekler.
- Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılması Rehberi - KVKK — Bulutta depolamanın aktarım sayılabileceğini, 5 iş günlük bildirimi ve arızi aktarımın tanımını destekler.
- Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik - Resmî Gazete — Saklama ve imha politikası yükümlülüğünü, 6 ay ve 3 ay sürelerini ve 3 yıllık kaydı destekler.


