React Native, iOS ve Android uygulamalarını tek bir JavaScript kod tabanıyla yazmaya yarayan açık kaynak bir çatıdır. Ekrandaki öğeler bir web sayfası değildir; telefonun kendi arayüz bileşenleri olarak çizilir. Aşağıda React Native'in nasıl çalıştığını, yeni mimarinin neyi değiştirdiğini ve Expo'nun yerini anlatıyoruz. Hangi işte doğru seçim olduğunu, hangi işte native ya da PWA'nın öne geçtiğini bir karar akışıyla gösteriyoruz. Mağaza yayını, OTA güncellemenin sınırları ve bakım maliyetinin etkenleri de sırayla geliyor.
React Native nedir, nasıl çalışır?
React Native, Android ve iOS uygulamalarını React bileşenleriyle yazdıran açık kaynak bir çatıdır. Kod JavaScript ya da TypeScript ile yazılır. Uygulama çalışırken her bileşen telefonun kendi görünümüne dönüşür.
Resmi belge işleyişi şöyle anlatıyor. Android'de ekranlar Kotlin ya da Java ile, iOS'ta Swift ya da Objective-C ile yazılır. React Native aynı görünümleri JavaScript'ten çağırır. Çalışma anında her bileşen için karşılık gelen Android ve iOS görünümünü oluşturur.
Fark, gömülü tarayıcıyla karşılaştırınca anlaşılır. Bazı eski çözümler uygulamayı telefonun içindeki bir web görünümünde açıyordu. React Native'de düğme, liste ve metin kutusu işletim sisteminin kendi öğesidir. Kaydırma ve klavye davranışı bu yüzden kullanıcının alıştığı gibi gelir.
Akıcılığın ölçütü basittir. Resmi belgeye göre telefonlar saniyede en az 60 kare çizer. Her kare için en fazla 16,67 milisaniye vardır. JavaScript tarafı bu sürede işini bitiremezse kare atlanır ve ekran takılır gibi görünür.
React ile React Native arasındaki ayrımı, yani web kütüphanesiyle mobil çatının farkını React ve React Native karşılaştırması yazımızda anlattık. Burada yalnızca mobil uygulama kararına odaklanıyoruz.
Tek kod tabanı iOS ve Android'de ne kadar ortak kalır?
İş mantığı, ekranlar ve sunucuyla konuşan kod büyük ölçüde ortak kalır. Platforma özgü farklar için React Native iki yol sunar. Ortak kısmın oranı, uygulamanın donanıma ne kadar dokunduğuna bağlıdır.
Birinci yol Platform modülüdür. Aynı dosyada iOS ve Android için farklı bir değer verilir; örneğin başlık yüksekliği. İkinci yol dosya adıdır. Bir bileşenin .ios.js ve .android.js uzantılı iki ayrı sürümü yazılır, her platform kendi dosyasını alır.
Ortaklığı azaltan şey çoğu zaman ekran tasarımı değil, donanım ve izin akışlarıdır. Kamera, bildirim izni, arka planda konum ve uygulama içi ödeme iki platformda farklı kurallarla çalışır. Teklif aşamasında bu ekranları ayrı listelemek, sonradan çıkan sürprizleri azaltır.
Yeni mimari neyi değiştirdi?
Yeni mimari, JavaScript ile telefonun kendi kodu arasındaki eski köprüyü kaldırdı. Yerine iki taraf arasında doğrudan çağrı yapan JSI adlı bir arayüz geldi. Ekranı çizen Fabric ve yerel modülleri yükleyen TurboModules bu arayüzün üstünde çalışır.
Eski yapıda iletişim eşzamansızdı ve her mesaj köprüden geçerken paketlenip çözülüyordu. Resmi belgeye göre JSI, JavaScript'in C++ nesnelerine doğrudan başvuru tutmasına izin verir. Yöntemler veri çevrilmeden çağrılır. Fabric eşzamanlı yerleşim hesabını mümkün kılar; TurboModules ise yerel modüllerin yeni sistemidir.
Geçiş birkaç yıla yayıldı. Resmi blog yazılarına göre takvim şöyledir:
- 0.68 (30 Mart 2022): yeni mimari isteğe bağlı deneme olarak açıldı.
- 0.76 (23 Ekim 2024): yeni mimari bütün projelerde varsayılan oldu.
- 0.80 (12 Haziran 2025): eski mimari donduruldu.
- 0.82 (8 Ekim 2025): yalnızca yeni mimariyle çalışan ilk sürüm çıktı.
- 0.84 (11 Şubat 2026): eski mimari kodu derlemelerden sökülmeye devam etti; Hermes V1 varsayılan motor oldu.
İşletme için pratik bir sonucu var. Eski mimaride kalmış bir uygulama 0.82 ve sonrasına doğrudan geçemez. Resmi öneri, önce 0.81 ya da Expo SDK 54'e geçip yeni mimariyi orada açmak ve test etmektir. Eski mimariye izin veren son sürümler bu ikisidir.
Devraldığınız eski bir uygulama varsa ilk soru, hangi React Native sürümünde olduğudur. Ardından her kütüphanenin yeni mimariyi destekleyip desteklemediğine bakılır. Desteklemeyen bir kütüphane, yükseltmenin asıl iş kalemine dönüşür.
Expo nedir, neden çoğu projede onunla başlanır?
Expo, React Native üzerine kurulu açık kaynak bir uygulama çatısıdır. React Native'in resmi belgesi yeni projelere bir çatıyla başlamayı öneriyor ve Expo'yu örnek veriyor. Gezinme, yerel modüller ve derleme ayarları hazır gelir.
Belgenin gerekçesi açık. Çatı olmadan ekip, uygulamanın yanında bir çatıyı da kendisi yazmak zorunda kalır. Dosya tabanlı yönlendirme ve standart yerel modül kitaplığı bu yükü alır. React Native'i çatısız kullanmak da mümkündür, ama belge bunu olağan dışı kısıtları olan projelere bırakıyor.
Eski bir yanlış kanı, Expo seçilince özel yerel koda kapının kapandığıdır. Güncel Expo'da durum farklı. Geliştirme derlemesi (development build) ve yapılandırma eklentileriyle Android ve iOS kütüphaneleri eklenebilir. Gerekirse Swift ve Kotlin ile özel bir yerel modül yazılır.
Expo platformu ücretsiz ve açık kaynaktır. Derleme, mağazaya gönderme ve uzaktan güncelleme için EAS adlı isteğe bağlı bulut hizmetleri var. EAS'in ücretsiz ve kullanıma göre ücretli planları bulunur; bakım bütçesinde bu kalemi ayrı düşünmek gerekir.
React Native hangi işler için uygun?
React Native, ekranların çoğu form, liste ve ayrıntı sayfasından oluşan iş uygulamalarında güçlüdür. Saha satış uygulaması, randevu, sipariş takibi ve müşteri portalı bu gruba girer. Ekipte React bilen geliştirici varsa kazanç büyür.
Form ve liste ağırlıklı uygulamalarda yük çoğunlukla sunucudadır. Telefon veriyi çeker, gösterir, kullanıcıdan alır ve geri gönderir. Sürekli animasyon ya da ağır hesap yoktur. 16,67 milisaniyelik kare bütçesi bu işlerde çoğu zaman rahatça yeter.
Web sitesi React ile yazılmışsa ikinci bir kazanç doğar. TypeScript tipleri, form doğrulama kuralları ve API istemcisi web ile mobil arasında paylaşılabilir. Aynı ekip iki tarafa da bakabilir. Kendi sitemiz de Next.js, yani React ile yazılı; böyle bir yapıda mobil için yeni bir dil öğrenmek gerekmez.
Paylaşımın bir sınırı da var. Web'deki div ve CSS, React Native'de View ve StyleSheet olur. Arayüz bileşenleri doğrudan taşınmaz; taşınan çoğunlukla iş mantığıdır. Maliyet hesabında ekranların iki kez, kuralların bir kez yazılacağını varsaymak daha gerçekçidir.
Ne zaman native ya da PWA daha doğru seçimdir?
Ağır grafik, özel donanım ya da işletim sisteminin en yeni özelliği gerekiyorsa native geliştirme öne geçer. Yalnızca web erişimi yetiyorsa ve mağaza şart değilse PWA daha az işle aynı sonuca ulaştırır.
Native geliştirme hangi durumda öne geçer?
3D oyun, artırılmış gerçeklik ve kamera görüntüsünü kare kare işleyen uygulamalar sürekli yoğun hesap ister. Bluetooth ile özel bir cihaza bağlanan ya da arka planda hep çalışan uygulamalar da bu gruptadır. Böyle işlerde kodun büyük kısmı zaten Swift ve Kotlin ile yazılır.
React Native bu durumlarda da kullanılabilir; yerel modülle her platform API'sine ulaşılır. Ancak yerel modül sayısı arttıkça ortak kodun kazancı azalır. Bizim kullandığımız ölçüt şu: ekranların yarısından fazlası yerel modüle dayanıyorsa native geliştirmeyi öneriyoruz.
Apple ya da Google yeni bir işletim sistemi özelliği duyurduğunda native ekip onu ilk gün kullanabilir. React Native tarafında o özellik için bir kütüphanenin ya da yerel modülün yazılması beklenir.
PWA ne zaman yeterlidir?
PWA, tarayıcıdan açılan ama ana ekrana eklenebilen web uygulamasıdır. Kullanıcı mağazaya gitmeden uygulamaya ulaşır; güncelleme de siteyle aynı anda yayınlanır. İçerik, katalog, rezervasyon ve basit müşteri paneli için çoğu zaman yeter.
Projelerimizde PWA ile web push bildirimini birlikte kullanıyoruz. Mobil uygulama isteğinin arkasında bazen yalnızca bildirim ihtiyacı vardır ve PWA bunu da karşılar. Farkları web sitesi, PWA ve mobil uygulama farkı yazımızda anlattık. Süre etkenleri ise PWA geliştirme süresi ve maliyeti yazısında.
Flutter bu kararda nerede durur?
Flutter, Dart diliyle çalışan başka bir çoklu platform çatısıdır. React Native'den temel farkı çizimdedir: telefonun bileşenlerini değil, kendi bileşenlerini kendi motoruyla çizer. Ekipte React bilgisi yoksa iki seçenek benzer konumdadır; varsa React Native işi kısaltır.
| İhtiyaç | PWA | React Native | Flutter | Native |
|---|---|---|---|---|
| Mağazada yer almak | Sınırlı | Var | Var | Var |
| Tek kodla iOS ve Android | Var | Var | Var | Yok, iki ayrı kod |
| React web ekibiyle kod paylaşımı | Güçlü | Güçlü | Zayıf | Zayıf |
| Ağır grafik, AR ve oyun | Zayıf | Sınırlı | Orta | Güçlü |
| Özel donanım ve arka plan işi | Zayıf | Yerel modülle | Yerel kodla | Güçlü |
| Düzeltmeyi mağazasız yayınlamak | Anında | JavaScript için OTA | Çoğunlukla mağaza | Mağaza |
Tablodaki dereceler bizim değerlendirmemizdir. Karar verirken üç soruyu sırayla soruyoruz. Uygulamanın mağazada olması gerçekten şart mı? Ağır grafik ya da özel donanım ekranların yarısını aşıyor mu? Ekip React biliyor mu, web tarafıyla kod paylaşılacak mı?
Mağaza yayını nasıl işler, ne kadar sürer?
Apple'a göre başvuruların en az yüzde 50'si 24 saatten, yüzde 90'ı 48 saatten kısa sürede incelenir. Google Play'de bazı uygulamaların incelemesi istisnai durumlarda 7 gün ya da daha uzun sürebilir.
Yeni hesapta ek bir adım var. Google Play, 13 Kasım 2023'ten sonra açılan kişisel geliştirici hesaplarında kapalı test istiyor. En az 12 test kullanıcısı, kesintisiz en az 14 gün teste katılmalıdır. Üretim erişimi ancak ondan sonra istenebilir. Şirket uygulamasında hesabın türünü baştan doğru seçmek bu yüzden işe yarar.
İki mağaza her yıl teknik alt sınırı yükseltir. Apple, 28 Nisan 2026'dan beri yüklenen uygulamaların Xcode 26 ve iOS 26 SDK'sıyla derlenmesini istiyor. Google Play'de 31 Ağustos 2026'dan sonra yeni uygulama ve güncellemeler Android 16'yı (API 36) hedeflemeli. Süre uzatma istenirse son tarih 1 Kasım 2026 olur.
İçerik hiç değişmese bile uygulama bu sınırlar için yeniden derlenir. Sınırı karşılamayan uygulamaya güncelleme gönderilemez.
OTA güncelleme neyi düzeltebilir, neyi düzeltemez?
OTA güncelleme, uygulamanın JavaScript kodunu ve görsellerini mağazaya yeni sürüm göndermeden değiştirmektir. Expo'nun EAS Update hizmeti JavaScript, stil ve görselleri günceller. Yerel kod, izinler ve SDK sürümü için yeni derleme ve mağaza onayı gerekir.
EAS Update belgesi uygun kullanımları açıkça sayıyor: metin ve çeviri değişikliği, arayüz stili, ekran düzeni ve JavaScript hatası düzeltme. Güncellemeler yalnızca uyumlu yerel koda sahip derlemelere gider. Yerel kod değişince yeni bir çalışma zamanı sürümü (runtime version) açılır; eski derlemeler o güncellemeyi almaz.
Mağaza kuralları ikinci sınırı çizer. Apple'ın 2.5.2 numaralı kuralı, uygulamanın özellik ekleyen ya da değiştiren kod indirmesini yasaklıyor. Google Play, uygulamanın kendini Play dışında güncellemesine izin vermiyor. JavaScript gibi yorumlayıcıda çalışan kodu ise bu yasağın dışında tutuyor. Expo da güncellemelerin içeriğinin mağaza kurallarına uyması gerektiğini yazıyor.
Bizim önerdiğimiz kural şu: OTA güncelleme hata düzeltme, metin ve küçük görünüm değişikliği içindir. Yeni özellik ve davranış değişikliği mağaza incelemesinden geçer. Kritik bir JavaScript hatası böylece inceleme beklenmeden kapanır; yeni ekran ise sürümle gelir.
Bakım maliyetini hangi etkenler belirler?
React Native uygulamasının bakımı yayından sonra da sürer. Maliyeti beş etken belirler: çatı sürümleri, mağazaların yıllık alt sınırları, kütüphane uyumu, yerel modül sayısı ve test cihazları.
React Native sık sürüm çıkarır. Haziran 2025 ile Ağustos 2026 arasında 0.80'den 0.87'ye sekiz sürüm yayımlandı. Ortalama yaklaşık iki ayda bir yeni sürüm demek. Her sürümü anında almak gerekmez, ama çok geride kalmak sonraki yükseltmeyi büyütür.
- Sürüm yükseltmesi: React Native ve Expo sürümü belli aralıklarla yenilenir.
- Mağaza alt sınırları: Xcode, iOS SDK ve Android API düzeyi her yıl yükselir.
- Kütüphane uyumu: her bağımlılık yeni sürümle birlikte yeniden test edilir.
- Yerel modül sayısı: her özel modül iki dilde, Swift ve Kotlin'de bakım ister.
- Test cihazları: bizim önerimiz, her platformda en az bir eski ve bir yeni telefondur.
Bakım teklifini değerlendirirken bu beş kalemin ayrı ayrı yazılıp yazılmadığına bakın. Genel bir "yıllık destek" satırı, yükseltme işini çoğu zaman dışarıda bırakır. Hangi kalemlerin teklifte görünmesi gerektiğini yazılım teklifi kontrol listesinde sıraladık.
React Native, PWA ya da native kararı için iki liste yeter: ekran listesi ve donanım ihtiyacı. Bu iki listeyle başlayan keşif çalışmasını özel yazılım geliştirme hizmetimiz kapsamında yapıyoruz.
Sıkça sorulan sorular
- React Native nedir?
- React Native, Android ve iOS uygulamalarını React bileşenleriyle yazdıran açık kaynak bir çatıdır. Çalışma anında her bileşen telefonun kendi görünümüne dönüşür.
- React Native uygulaması web görünümünde mi çalışır?
- Hayır. Düğme, liste ve metin kutusu işletim sisteminin kendi öğeleri olarak çizilir. JavaScript yalnızca bu öğeleri yönetir.
- React Native'in yeni mimarisi nedir?
- Eski köprünün yerine JSI ile doğrudan çağrı yapan yapıdır. Fabric ekranı çizer, TurboModules yerel modülleri yükler. 0.82'den beri tek seçenektir.
- Expo kullanınca özel yerel kod yazılabilir mi?
- Evet. Geliştirme derlemesi ve yapılandırma eklentileriyle yerel kütüphaneler eklenir. Gerekirse Swift ve Kotlin ile özel modül yazılır.
- OTA güncelleme ile neler değiştirilebilir?
- JavaScript kodu, metin, stil ve görseller değiştirilebilir. Yerel kod, izinler ve SDK sürümü için yeni derleme ve mağaza onayı gerekir.
- React Native ne zaman doğru seçim değildir?
- Ağır grafik, artırılmış gerçeklik ya da yoğun özel donanım işinde native öne geçer. Yalnızca web erişimi yetiyorsa PWA daha az iş çıkarır.
- Mağaza incelemesi ne kadar sürer?
- Apple'a göre başvuruların yüzde 90'ı 48 saatten kısa sürede incelenir. Google Play'de istisnai durumlarda 7 gün ya da daha uzun sürebilir.
- React Native bakım maliyetini neler belirler?
- Sürüm yükseltmeleri, mağazaların yıllık alt sınırları, kütüphane uyumu, yerel modül sayısı ve test cihazları belirler. Tutar bu kalemlerin toplamından çıkar.
Kaynakça
- Core Components and Native Components - React Native — React Native tanımını ve bileşenlerin çalışma anında Android ve iOS görünümlerine dönüştüğünü destekler.
- About the New Architecture - React Native — JSI'nin köprünün yerini aldığını, Fabric ve TurboModules'u ve 0.68 ile 0.76 sürüm bilgisini destekler.
- React Native 0.82 - A New Era - React Native Blog — 0.82'nin yalnızca yeni mimariyle çalıştığını ve 0.81 ile Expo SDK 54 geçiş önerisini destekler.
- EAS Update - Expo documentation — OTA ile güncellenebilen ve yeni derleme gerektiren değişiklikleri ve çalışma zamanı sürümünü destekler.
- App Review Guidelines - Apple Developer — Özellik ekleyen ya da değiştiren kod indirmeyi yasaklayan 2.5.2 kuralını destekler.
- Device and Network Abuse - Play Console Help — Play dışı kendini güncelleme yasağını ve yorumlayıcıda çalışan kod istisnasını destekler.


